Απόψεις&Σχόλια

»

Κριτική της Σοφίας Μορώνη

14/09/2018 09:59

Είδαμε και την κατά Μουμουλίδη ΗΛΕΚΤΡΑ ΤΟΥ  EYΡΙΠΙΔΗ  9/9  στο Αρχαίο Ωδείο. Εάν ο Σοφοκλής κλείνει το ομώνυμο έργο του μένοντας στην εκδίκηση, ο Ευριπίδης προχωρεί στη μετάνοια και μέσω του από μηχανής θεού στην κάθαρση. Διαφορετικοί ποιητές, διαφορετικοί σκηνοθέτες, ίδιο θέμα, διαφορετική προσέγγιση. Αν και ήταν δίκαιο να πληρώσει η Κλυταιμνήστρα δίκαιο δεν ήταν ό,τι έπραξε ο Ορέστης (μητροκτονία) λέει ο Ευριπίδης

. Όμως έπραξε κατά θεική παραγγελία, του Απόλλωνα. Δεν το ήθελε πραγματικά από μόνος του, τονίζει ο Ευριπίδης και ένα δεύτερο οι ήρωες παρουσιάζονται γήινοι: όσο φουντώνει  το μίσος τους τόσο λυγίζουν μπροστά στο μητρικό φόνο που διέπραξαν και πνίγονται στις τύψεις, παραληρούν από ενοχές. Δεν ήταν ηθικό να σκοτώσουν την μητέρα τους έστω κι αν αυτή έπρεπε να τιμωρηθεί. Η θεατρική πράξη κατά τον Ευριπίδη είναι ιδωμένη κάτω από το ηθικό πρίσμα. Όμως την ιδέα της μητροκτονίας την ενίσχυσε και την ευλόγησε θεός. Αδιέξοδο!! Πώς θα επέλθει η λύση; Πώς θα συντελεσθεί η κάθαρση των θεατών από τον έλεο και τον φόβο που ένιωσαν σε όλη τη διάρκεια της παράστασης; Πώς θα αποκατασταθεί το δίκαιο, η διασαλευμένη ηθική τάξη;  Μόνο από θεό! Τον γνωστό από μηχανής θεό του Ευριπίδη που είναι και πάλι εδώ, όπως και στην «Ελένη», οι Διόσκουροι.

Πρέπει όμως και τα παιδιά να πληρώσουν για την πράξη τους. Ο μητροκτόνος Ορέστης θα εξευμενιστεί αφού δικαστεί από τον Άρειο Πάγο και η Ηλέκτρα θα φύγει μακριά από το Άργος και θα παντρευτεί τον Πυλάδη. Στον Ευριπίδη κυριαρχεί ο ρεαλισμός, η αμφισβήτηση παραδεδομένων αξιών- επηρεασμός από τους σοφιστές-, η αντιστροφή των στερεοτύπων( δούλοι και πτωχοί πλην όμως με γενναίο φρόνημα). Το ρεαλιστικό στοιχείο όχι μόνο το ανέδειξε ο Μουμουλίδης με τη σκηνοθεσία του, το οδήγησε ίσως και προς νατουραλισμό σε αρκετά σημεία, αίμα μπόλικο, παραλήρημα Ορέστη, με κορυφαίο θαρρώ τη μουσική στα σημεία της αγωνίας, μια «ευκολία» στην οποία κατέφυγε, να μας παραπέμπει σε…… αστυνομικό έργο με σασπένς.

Φορτίστηκε πιο πολύ το κλίμα ήταν αναμενόμενο. Όμως δεν τα χρειαζόταν αυτά τα επί πλέον θαρρώ διότι ήταν τόσο υπέροχες, έξοχες όλες οι ερμηνείες των ηθοποιών καλοζυγισμένες εναρνονισμένες μεταξύτους στο ύφος και την ποιότητα που κερδισμένη θα ήταν πάλι η παράσταση και μόνο με αυτές. Σύμμαχοί τους η μετάφραση του Κ.Χ. Μύρη και τα σκηνικά κοστούμια της Παναγιώτας Κοκκορού.

Τι να πρωτοπώ; Για τη Λένα Παπαληγούρα και τον Νίκο Κουρή στους ρόλους της Ηλέκτρας και του Ορέστη αντίστοιχα, δεινοί δαμαστές του λόγου και της κίνησης και πολύ ταιριασμένοι μεταξύ τους. Ακόμη και σ΄αυτό  το παραλήρημα των τύψεων ο Κουρής που χαρακτήρισα υπερτονισμένο,  ήταν …καλός βρε παιδί μου… υπηρετεί τη γενική σκηνοθετική οδηγία. Σύμφωνοι.   …αλλά με τέχνη. Δεν ξεφεύγει στιγμή στην ιλαρότητα το πράγμα. Ίσως φαίνομαι ότι αντιφάσκω αλλά πρέπει να το πω . αυτή την αίσθηση είχα. Συγκινητικός ως παιδαγωγός ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης. Τον συμπαθητικό, ταπεινό στην καταγωγή αλλά ευγενή στο φρόνημα γεωργό απέδωσε τέλεια ο  Γιάννης Νταλιάνης καθώς και τον επιβλητικό θεό. Καθήλωσε ως αγγελιοφόρος ο Νίκος Αρβανίτης στην αγγελική ρήση, μια ακόμη ωμή και άγρια αφήγηση αγγέλου απ αυτές που συνηθίζει ο Ευριπίδης.

Δυναμική η Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου ως Κλυταιμνήστρα, λυρικότατη στο τραγούδι της η Μαριάννα Πολυχρονίδη. Ενδεικτικός ο χορός αλλά με αισθητή την παρουσία του (Ελένη Ζαραφίδου Δανάη Ευθυμιάδη. Άφωνος αλλά όχι αμήχανος ο Πυλάδης του Παναγιώτη Εξαρχέα. .Μια παράσταση ιδωμένη ……Ευριπιδικά… παραπάνω απ΄ότι θαπρεπε, όμως που αφήνει τον ποιητή  και να συγκινήσει και να περάσει πολλά  μηνύματα.

Σοφία Μορώνη

Θεατρολόλγος- Φιλόλογος

Κριτικός Θεάτρου